Wielka obniżka cen paliw. Jak wpłynie na ceny żywności w sklepach?
Od soboty na stacjach benzynowych ceny mają spaść nawet o złotówkę na litrze - rząd obniżył VAT i akcyzę na paliwo do końca roku. Dla kierowcy to realna oszczędność przy każdym tankowaniu, ale pytanie, które zadaje sobie teraz niemal każdy, brzmi inaczej: czy tańsze paliwo oznacza też tańsze zakupy spożywcze?
W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenia ministra finansów i gospodarki, które obniżają VAT na benzynę i olej napędowy do 8 proc. oraz zmniejszają stawki akcyzy - oba przepisy weszły w życie z dniem ogłoszenia. Mechanizm opiera się na ustawie o podatku od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych, podpisanej w czwartek przez prezydenta. Pierwsze efekty mamy zobaczyć już w najbliższą sobotę, bo zgodnie z przyjętym mechanizmem ceny ogłoszone do południa danego dnia obowiązują od północy następnego dnia.
Ile realnie zaoszczędzimy na stacji?
Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański wskazał konkretną skalę zmiany - "szacunkowo o około 1,2-1,3 zł na litrze". Przy jednorazowym tankowaniu 50 litrów daje to 60-65 zł oszczędności, czyli kwotę, którą kierowca odczuje już przy pierwszej wizycie na stacji po weekendzie.
Obniżka obowiązuje tylko do 31 grudnia 2026 roku, to więc rozwiązanie czasowe, a nie trwała zmiana stawek. Minister energii Miłosz Motyka zapowiedział, że nowe, niższe ceny mają obowiązywać od soboty na terenie całego kraju, jednolicie we wszystkich sieciach stacji.
Co to oznacza dla cen w sklepie
Tu sprawa robi się mniej oczywista, choć mechanizm potwierdzają ekonomiści. Kamil Sobolewski, główny ekonomista Pracodawców RP, zwracał uwagę, że to właśnie obniżka akcyzy, a nie sztywne ustalanie maksymalnych cen na stacjach, realnie ogranicza wpływ paliw na ceny transportu i żywności - rząd ostatecznie poszedł dokładnie tą drogą, łącząc niższą akcyzę z niższym VAT, zamiast narzucać ceny maksymalne.
W praktyce efekt bywa jednak odłożony w czasie i cząstkowy. Analitycy rynkowi zwracają też uwagę, że ostateczna skala oszczędności na stacji zależy od cen ropy na światowych rynkach - jeśli surowiec zdrożeje, zapowiadane 1,2-1,3 zł na litrze może się nie potwierdzić w pełnej wysokości. Na cenę żywności wpływają poza tym koszty energii, pracy, opakowań i wcześniej podpisane kontrakty z dostawcami, które nie zmieniają się z dnia na dzień.
Jeśli więc liczysz na natychmiastową zniżkę w koszyku na zakupach, raczej się nie doczekasz - paliwo to tylko jeden z wielu składników ceny bochenka chleba czy kartonu mleka. Realny efekt obniżki zobaczymy najpewniej dopiero w statystykach inflacji za listopad i grudzień, nie na najbliższym paragonie.
Co po 31 grudnia?
Obniżka VAT i akcyzy to rozwiązanie z wyraźną datą ważności, a nie stała zmiana przepisów. Po 31 grudnia 2026 roku stawki mają wrócić do poziomu sprzed interwencji, chyba że rząd zdecyduje się przedłużyć program - na razie jednak nie ma żadnych oficjalnych zapowiedzi w tej sprawie.
Cały mechanizm ma się bilansować dzięki ustawie o podatku od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych, która ma pokryć koszt obniżek szacowany na około 3 mld zł. Jeśli ten system faktycznie się spina, styczniowy powrót do wyższych stawek może być równie odczuwalny na stacjach, jak sobotnia obniżka - tylko w drugą stronę.
