Smażysz na oleju? Przez ten jeden błąd zamienia się w "toksyczną zupę"
Przelanie oleju do eleganckiej, przezroczystej butelki i postawienie jej na kuchennym blacie lub parapecie wydaje się niewinnym nawykiem. Tymczasem światło słoneczne, wysoka temperatura i kontakt z tlenem przyspieszają jego utlenianie, przez co traci cenne właściwości. Eksperci podkreślają, że taki sposób przechowywania sprzyja powstawaniu związków mogących niekorzystnie wpływać na organizm. Długotrwałe spożywanie silnie utlenionych tłuszczów jest wiązane ze zwiększonym ryzykiem niektórych chorób przewlekłych.
- W czym przechowywać olej, by nie tracił wartości odżywczych?
- Gdzie trzymać olej w kuchni? Z dala od źródeł ciepła
- Szczelne zamknięcie to podstawa – jak powietrze niszczy zdrowe tłuszcze?
Ozdobna butelka to nie zawsze dobry pomysł. Światło przyspiesza psucie się oleju
Wiele osób po zakupie przelewa olej lub oliwę z oliwek do dekoracyjnej karafki i stawia ją na blacie kuchennym. Podobny widok można spotkać także w niektórych restauracjach, gdzie oliwa przez wiele godzin stoi na stolikach lub parapetach. Choć wygląda to estetycznie i ułatwia korzystanie z produktu, z punktu widzenia jego trwałości nie jest to najlepsze rozwiązanie.
Największymi wrogami oleju są światło, wysoka temperatura oraz dostęp tlenu. Promieniowanie UV przyspiesza proces utleniania tłuszczów, określany również jako jełczenie. W jego trakcie stopniowo rozkładają się naturalne przeciwutleniacze obecne w oleju, takie jak witamina E czy polifenole w oliwie z oliwek. Zmienia się również smak i zapach produktu – świeży aromat ustępuje charakterystycznej goryczy i nieprzyjemnej woni świadczącej o postępującym utlenianiu.
Badania naukowe wskazują, że ekspozycja oleju na światło znacząco przyspiesza te procesy. Im dłużej produkt pozostaje w przezroczystej butelce stojącej w nasłonecznionym miejscu, tym szybciej pogarsza się jego jakość. Z tego powodu producenci wysokiej jakości olejów najczęściej wykorzystują butelki z ciemnego szkła lub nieprzezroczyste opakowania, które ograniczają dostęp światła i spowalniają degradację tłuszczów.
Co dzieje się z olejem podczas jełczenia? Powstają związki niekorzystne dla organizmu
Proces utleniania nie wpływa jedynie na smak i zapach oleju. W jego trakcie dochodzi również do zmian chemicznych, w wyniku których powstają produkty utleniania lipidów, między innymi nadtlenki oraz aldehydy. Są to związki, które w nadmiarze mogą wykazywać działanie prooksydacyjne i prozapalne.
Naukowcy od lat badają wpływ utlenionych tłuszczów na zdrowie człowieka. Wyniki wskazują, że regularne spożywanie produktów o wysokim stopniu utlenienia może nasilać stres oksydacyjny i przewlekłe stany zapalne, czyli procesy uznawane za jedne z czynników sprzyjających rozwojowi wielu chorób cywilizacyjnych, takich jak nowotwory. Nie oznacza to jednak, że olej pozostawiony na słońcu z dnia na dzień staje się "rakotwórczy”, jednak nasłonecznianie oleju lub oliwy niesie za sobą ryzyko.
Eksperci zwracają uwagę, że długotrwałe spożywanie silnie utlenionych tłuszczów nie jest korzystne dla organizmu. Z tego względu warto ograniczać sytuacje, w których olej przez wiele tygodni lub miesięcy stoi w miejscu narażonym na działanie promieni słonecznych. Im lepsze warunki przechowywania, tym wolniej zachodzą niekorzystne procesy chemiczne.
Zobacz także: Trzymasz pomidory i ogórki w jednej szufladzie lodówki? Przez to warzywa gniją dwa razy szybciej
Jak przechowywać olej, aby zachował swoje właściwości? Wystarczy pamiętać o kilku zasadach
Najlepszym miejscem dla większości olejów jest zamknięta szafka, z dala od okna, piekarnika i innych źródeł ciepła. Warto pozostawić produkt w oryginalnej butelce wykonanej z ciemnego szkła lub przechowywać go w podobnym opakowaniu, jeśli decydujemy się na przelanie. Równie ważne jest dokładne zakręcanie butelki po każdym użyciu, ponieważ kontakt z tlenem również przyspiesza utlenianie.
Niektóre oleje, zwłaszcza bogate w wielonienasycone kwasy tłuszczowe, jak olej lniany, wymagają przechowywania w lodówce zgodnie z zaleceniami producenta. Pozostałe najlepiej trzymać w chłodnym i zacienionym miejscu. Dzięki temu dłużej zachowują swoje właściwości odżywcze, smak oraz aromat.
Choć jednorazowe użycie oleju, który przez kilka godzin stał na słońcu, nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, warto unikać utrwalania takiego nawyku. Regularne przechowywanie tłuszczów w nieodpowiednich warunkach przyspiesza ich degradację i sprzyja powstawaniu związków, których spożywanie w dużych ilościach nie jest korzystne dla organizmu.
Dlatego specjaliści zgodnie zalecają, aby olej chronić przed światłem, wysoką temperaturą i dostępem powietrza – to prosty sposób na zachowanie jego jakości i wartości odżywczej.
