Zwykłe pączki nie mają szans. Szwedzka semla pachnie jak Święta
W tłusty czwartek prawie każdy sięga po tradycyjnego pączka z różaną marmoladą. A tam, gdzie zima trwa dłużej niż u nas, króluje zupełnie inny wypiek - semla, kardamonowa bułka nadziewana migdałową pastą i górą bitej śmietany. Sprawdziłem, jak zrobić ją w domu, i mogę powiedzieć jedno: to najlepsza alternatywa dla klasycznego pączka, jaką ostatnio jadłem.
Semla to w Szwecji i Finlandii instytucja na miarę naszego pączka - je się ją głównie przed Wielkim Postem, choć w praktyce gości na sklepowych półkach przez cały luty. Im dłużej sprawdzałem jej historię, tym bardziej byłem ciekaw, czy da się ją odtworzyć w zwykłej, polskiej kuchni.
Czym jest semla i skąd się wzięła?
To drożdżowa bułeczka z dodatkiem kardamonu, u góry odcięta jak czapeczka (albo chleb na żurek). Środek wydrąża się i wypełnia gęstą pastą migdałową, na wierzch nakłada się solidną porcję bitej śmietany, a całość przykrywa odciętym kawałkiem i posypuje cukrem pudrem.
Wypiek je się przede wszystkim w Fettisdagen - to szwedzki odpowiednik ostatków, czyli ostatniego dnia karnawału przed Środą Popielcową. W Szwecji wypada on we wtorek, nie w czwartek jak u nas. Ciekawostka: XVIII-wieczny król Szwecji Adolf Fryderyk zmarł podobno właśnie po takiej uczcie - na deser zjadł aż 14 porcji semli podanej w misce z ciepłym mlekiem. Współcześni historycy podejrzewają raczej udar, ale legenda o "królu, który zajadł się na śmierć" przetrwała do dziś.
Zobacz też: Nie czarny pieprz ani koperek. To najlepsza przyprawa do ryby, smakuje na medal
Dlaczego warto zamienić pączka na semlę?
Największa różnica to sposób przygotowania. Semlę się piecze, nie smaży, więc w kuchni nie ma zapachu oleju ani plam tłuszczu na blacie. Kardamon daje smak korzenny i wyrazisty, zupełnie inny niż klasyczna różana marmolada, a chłodna, lekka śmietana kontrastuje z ciepłym, korzennym ciastem.
Ciasto można upiec dzień wcześniej i zamrozić bez nadzienia, a masę migdałową i śmietanę dodać dopiero przed podaniem. To duże ułatwienie, jeśli planujecie przyjęcie i nie chcecie stać przy piekarniku w ostatniej chwili.
Przepis na domową semlę
Zanim przejdziecie do składników, kilka patentów, które podpatrzyłem u szwedzkich cukierników. Kardamon najlepiej kupić w całych nasionach i zmielić tuż przed użyciem - w formie gotowego proszku traci aromat bardzo szybko. Bitą śmietanę ubijajcie tuż przed podaniem, bo po kilku godzinach robi się wodnista i semla traci swój kształt. Jeśli nie chce się wam mielić migdałów samodzielnie, masę migdałową spokojnie zastąpicie gotową pastą marcepanową rozcieńczoną łyżką mleka.
Składniki na ciasto (ok. 10-12 bułek):
- 500 g mąki pszennej
- 250 ml letniego mleka
- 50 g świeżych drożdży (lub ok. 17 g suszonych, czyli dwie standardowe saszetki)
- 80 g cukru
- 100 g masła
- 1 jajko
- 1 łyżeczka mielonego kardamonu
- szczypta soli
Nadzienie i wykończenie:
- 200 g migdałów mielonych
- 100 g cukru pudru
- 3-4 łyżki mleka (do uzyskania gęstej pasty)
- 300 ml śmietanki 30%, ubitej
- cukier puder do posypania
Zobacz też: Zrobiłam na próbę jajecznicę po kaszubsku. W życiu lepszej nie jadłam
Sposób przygotowania
- Drożdże rozpuść w ciepłym mleku z łyżką cukru, odstaw na 10 minut do spienienia.
- Mąkę wymieszaj z kardamonem, solą i resztą cukru, dodaj drożdże, jajko i roztopione masło. Zagnieć gładkie, elastyczne ciasto.
- Przykryj ściereczką i odstaw na ok. 1 godzinę, aż podwoi objętość.
- Uformuj 10-12 kulek, ułóż na blasze z zachowaniem odstępów, odstaw na 30-40 minut.
- Piecz w 200°C przez 10-12 minut, do lekkiego zarumienienia.
- Po całkowitym ostygnięciu odetnij wierzchołki bułek i wydrąż środek, zostawiając cienką ściankę.
- Wydrążony miąższ pokrusz i wymieszaj z migdałami, cukrem pudrem i mlekiem, aż powstanie gęsta pasta.
- Nałóż pastę do wnętrza bułek, przykryj górą ubitej śmietany.
- Przykryj odciętą "czapeczką" i posyp cukrem pudrem tuż przed podaniem.
Całość najlepiej smakuje w dniu przygotowania, dopóki spód jeszcze chrupie, a śmietana nie zdążyła się rozpłynąć. Jeśli zostanie wam trochę masy migdałowej, spokojnie przetrwa 2-3 dni w lodówce i sprawdzi się na przykład w owsiance. Warto spróbować semli chociaż raz - może zostanie z wami na dłużej niż jeden sezon.
