Piję zamiast kawy i herbaty. 12 badań pokazuje, że obniża cukier, ciśnienie i stres
Naukowcy z Republiki Południowej Afryki, Szwecji i Włoch od ponad dekady sprawdzają, co faktycznie dzieje się w organizmie po regularnym sięganiu po ten czerwony napar z krzewu Aspalathus linearis. Wyniki są zaskakująco spójne: lepszy profil cholesterolu, niższy poziom cukru po posiłku i spokojniejszy układ nerwowy.
Sam sięgnąłem po rooibos kilka lat temu, kiedy popołudniowa kawa zaczęła mi psuć sen, a mocna czarna herbata na czczo podrażniała żołądek. Rooibos nie ma kofeiny ani tak dużej ilości garbników jak klasyczna herbata, więc wydawał się bezpiecznym kompromisem. Dopiero później zacząłem sprawdzać, co na jego temat mówi nauka, i materiału okazało się zaskakująco dużo - od laboratoriów w Kapsztadzie po szwedzkie badania kliniczne.
Antyoksydanty działające już po godzinie
Pierwsze, co rzuca się w oczy w literaturze naukowej, to szybkość działania. W badaniu z udziałem piętnastu zdrowych ochotników już godzina po wypiciu naparu rooibos wystarczyła, by zmierzyć wzrost całkowitej zdolności antyoksydacyjnej osocza krwi. Efekt był widoczny zarówno po wersji fermentowanej, jak i niefermentowanej - choć ta druga, zielona odmiana, zwykle wygrywa pod względem stężenia związków czynnych.
Za ten efekt odpowiada głównie aspalatyna, flawonoid występujący niemal wyłącznie w rooibosie, oraz towarzyszący jej nothofagin. To właśnie te dwa związki, a nie pojedynczy „cudowny składnik”, odpowiadają za większość opisywanych w badaniach korzyści - od ochrony komórek po wsparcie metabolizmu cukru.
Zobacz też: 3 najgorsze ryby na rynku. Kumulują rtęć i metale ciężkie
Serce i ciśnienie krwi pod lepszą kontrolą
Szwedzcy naukowcy z Linköping University sprawdzili, jak pojedyncza dawka 400 ml rooibosu wpływa na aktywność enzymu ACE, odpowiedzialnego za podnoszenie ciśnienia krwi. Efekt pojawił się już po 30 minutach i utrzymał się do godziny - rooibos poradził sobie w tym teście lepiej niż zielona i czarna herbata podane tym samym ochotnikom.
Długofalowe efekty sprawdzili z kolei badacze z Cape Peninsula University of Technology. U osób pijących sześć filiżanek rooibosu dziennie przez sześć tygodni markery uszkodzenia lipidów spadły nawet o połowę, a poziom „złego” cholesterolu LDL obniżył się o około 10%, przy jednoczesnym wzroście „dobrego” HDL. Zespół prof. Jeanine Marnewick kontynuuje ten wątek - w nowym, dwunastotygodniowym badaniu z grupą kontrolną sprawdza już nie tylko wyniki krwi, ale realne funkcjonowanie serca u osób z czynnikami ryzyka.
Cukier we krwi i wsparcie metabolizmu
W badaniu krzyżowym, w którym ochotnicy spożywali standaryzowany, tłusty posiłek popijany rooibosem albo napojem kontrolnym, poziom glukozy we krwi był niższy o 22% po dwóch godzinach i o 18% po sześciu godzinach w grupie pijącej rooibos. To konkretna, mierzalna różnica, a nie ogólnikowe „wspomaganie metabolizmu”.
Mechanizm tłumaczy wspomniana już aspalatyna - w badaniach laboratoryjnych zwiększa ona wychwyt glukozy przez komórki mięśniowe i wspiera uwalnianie insuliny, dzięki czemu glukoza sprawniej znika z krwiobiegu. To nie oznacza, że rooibos zastąpi leczenie cukrzycy - ale jako element diety, zwłaszcza w zamian za słodzoną kawę czy napoje, ma w tym zakresie solidne podstawy naukowe.
Zobacz też: Dorwałam za 18 zł w Pepco, będzie na teraz i na święta. Home&You sprzedaje po 70
Mniej stresu, mniejszy apetyt na podjadanie
Rooibos badano też pod kątem hormonu stresu. U osób z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym jego picie obniżało stosunek kortyzolu do kortyzonu w organizmie - innymi słowy, łagodziło efekty działania hormonu, który w nadmiarze sprzyja m.in. odkładaniu tłuszczu brzusznego i gorszemu snu. To spory kontrast wobec kawy, która kortyzol raczej podnosi.
Z tym wiąże się drugi wątek - apetyt. W badaniach na komórkach tłuszczowych fermentowany rooibos ograniczał gromadzenie tłuszczu i obniżał wydzielanie leptyny w sposób, który może sprzyjać lepszej regulacji uczucia sytości, a nowsze prace pokazują też spadek markerów stanu zapalnego w tkance tłuszczowej. To wciąż badania wstępne, głównie laboratoryjne, ale kierunek jest konsekwentnie ten sam we wszystkich publikacjach.
Bibliografia:
- Villaño D., Pecorari M., Testa M.F., Raguzzini A., Stalmach A., Crozier A., Tubili C., Serafini M., Unfermented and fermented rooibos teas (Aspalathus linearis) increase plasma total antioxidant capacity in healthy humans, “Food Chemistry” 2010, 123(3), s. 679-683, DOI: 10.1016/j.foodchem.2010.05.032.
- Persson I.A-L., Persson K., Hägg S., Andersson R.G.G., Effects of green tea, black tea and Rooibos on angiotensin-converting enzyme activity in healthy volunteers, “Planta Medica” 2009, 75, PJ2, DOI: 10.1055/s-0029-1234807.
- Praca dyplomowa pod kierunkiem dr J.L. Marnewick, Rooibos in adults at risk of developing cardiovascular disease, Cape Peninsula University of Technology, etd.cput.ac.za.
- Gierdien T., Rooibos tea shown to improve key heart health markers in groundbreaking study, “Eyewitness News” (EWN), 11.10.2024.
- Afrifa D., Engelbrecht L., Op’t Eijnde B., The health benefits of rooibos tea in humans (Aspalathus linearis) - a scoping review, “Journal of Public Health in Africa” 2023.
- Patel O., Muller C.J.F., Joubert E., Rosenkranz B., Louw J., Awortwe C., Aspalathin-rich green rooibos tea in combination with glyburide and atorvastatin enhances lipid metabolism in a db/db mouse model, “Frontiers in Clinical Diabetes and Healthcare” 2022, 3, art. 963489, DOI: 10.3389/fcdhc.2022.963489.
- Aspalathus linearis (Rooibos) Targets Adipocytes and Obesity-Associated Inflammation, “Nutrients” 2023, 15(7), 1751, DOI: 10.3390/nu15071751.
- Effects of fermented rooibos (Aspalathus linearis) on adipocyte differentiation, “Phytomedicine” 2014, 21(2), s. 109-117, DOI: 10.1016/j.phymed.2013.08.011.
- Sagar T., Kasonga A., Baschant U., Rauner M., Moosa S., Marais S., Kruger M., Coetzee M., Aspalathin from Aspalathus linearis (rooibos) reduces osteoclast activity and increases osteoblast activity in vitro, “Journal of Functional Foods” 2020, 64, 103616.
- Rooibos flavonoids, orientin and luteolin, stimulate mineralization in human osteoblasts through the Wnt pathway, “Molecular Nutrition & Food Research” 2015, 59(3), s. 443-453, DOI: 10.1002/mnfr.201400592.
- Comparison of black, green and rooibos tea on osteoblast activity, “Food & Function” 2016, nr 2.
- The 30-Day Rooibos Reset: How the Tisane can Transform your Health, South African Rooibos Council, sarooibos.co.za.
