Amelia Konopnicka 19.02.2026 13:45

Metale ciężkie w żywności znów pod lupą – chodzi o banany i kakao. Dzieci mogą odczuć skutki najszybciej

Fot. Shutterstock

Naukowcy sprawdzili, co dzieje się z plonami uprawianymi na terenach dotkniętych katastrofą górniczą w Brazylii – i wyniki budzą czujność. W grę wchodzą metale ciężkie w żywności, które mogą przenikać z gleby do jadalnych części roślin, m.in. bananów, manioku i kakao. Najbardziej wrażliwa grupa to dzieci do 6. roku życia – bo przy mniejszej masie ciała i rozwijającym się układzie nerwowym „małe dawki” potrafią zrobić duże zamieszanie.

Metale ciężkie w żywności – jak trafiają z gleby na nasz talerz (i czemu nie wystarczy „opłukać”)

Badacze opisują mechanizm, który brzmi prosto, ale ma poważne konsekwencje: metale ciężkie w żywności pojawiają się wtedy, gdy pierwiastki zanieczyszczające glebę i wodę są pobierane przez rośliny i odkładają się w ich częściach jadalnych. Kluczowe jest to, że nie mówimy wyłącznie o „brudzie na skórce” – część związków może znaleźć się wewnątrz owocu lub bulwy.

„Nasza grupa od lat bada skutki zawalenia się tamy. Pierwsze próbki pobraliśmy siedem dni po wypadku i od razu zrozumieliśmy, że istnieje bezpośrednie ryzyko skażenia roślin, gleby, wody i ryb. Pozostało jednak pytanie: czy to skażenie stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzi?”

– wspomina Tiago Osório.

Zobacz także: Jak najlepiej myć warzywa i owoce? Potrzebny będzie 1 produkt

Metale ciężkie w żywności – które pierwiastki wykryto i jakie są limity

W analizach pojawiają się m.in. kadm, ołów, chrom, miedź, nikiel – czyli pierwiastki, które często wracają w kontekście skażeń poprzemysłowych. W badaniach wskazano, że u dzieci jedzących lokalne banany wskaźnik ryzyka (TRI) potrafił przekroczyć bezpieczny próg, głównie przez ołów i kadm.

Dla porządku: w przyjętych limitach pojawiają się wartości m.in. 0,05 mg/kg dla kadmu w owocach oraz 0,8–2,3 mg/kg dla ołowiu. I ważne w praktyce: metale ciężkie w żywności nie oznaczają, że masz przestać jeść owoce czy kakao – oznaczają, że warto pilnować pochodzenia i rotować produkty, zwłaszcza u dzieci, które potrafią jeść „w kółko” to samo.

Zobacz także: Niezawodne, kakaowe ciasto bez pieczenia. Przygotujesz je szybko, a jeszcze szybciej zniknie z talerzyków

Metale ciężkie w żywności – co możesz zrobić w domu, żeby realnie zmniejszyć ryzyko

Nie mamy wpływu na to, co było w glebie lata temu, ale mamy wpływ na codzienne wybory. Po pierwsze – różnorodność: nie opieraj diety dziecka na jednym produkcie (np. codziennie kakao, codziennie banany, codziennie ryż) – bo przy metalach ciężkich w żywności powtarzalność jest wrogiem.

Po drugie – obróbka: mycie, obieranie i wyrzucanie zewnętrznych liści (sałaty, kapusty) pomaga usuwać część zanieczyszczeń powierzchniowych, choć nie „wyciągnie” tego, co weszło do środka rośliny.

Po trzecie – u najmłodszych mniej „wąskich” produktów: jeśli dziecko ma fazę na kakao, przeplataj je innymi smakami (np. karob, wanilia, cynamon), a owoce mieszaj (banan + jabłko, banan + gruszka, banan tylko czasem). I najważniejsze: WHO podkreśla, że w przypadku ołowiu nie ma w pełni bezpiecznego poziomu ekspozycji u dzieci –

„Każde dziecko, w każdym zakątku świata, zasługuje na przyszłość wolną od dożywotnich szkód, którym można zapobiec…”

Zobacz także: Przepis na puszysty chlebek bananowy

Metale ciężkie w żywności – podsumowanie

Jeśli w newsach widzisz hasło „metale ciężkie w żywności”, nie traktuj tego jak sygnału do paniki – potraktuj jak przypomnienie o trzech prostych zasadach: rotuj produkty, pilnuj pochodzenia, nie buduj diety dziecka na jednym składniku.

To w praktyce robi największą różnicę, zwłaszcza gdy mówimy o długim czasie ekspozycji.

Linki źródłowe:

Tagi: Banan Kakao Ryż