Polacy jedzą je na potęgę. W Danii zakazano ich już 20 lat temu
Izomery trans kwasów tłuszczowych od lat stanowią poważny problem w przetwórstwie spożywczym oraz codziennej diecie Polaków. Ich regularne spożywanie negatywnie wpływa na układ krążenia, podnosząc poziom złego cholesterolu we krwi. Dania już w 2003 roku wprowadziła surowe limity zawartości tych związków w żywności, co doprowadziło do znacznego spadku zachorowań na serce w tym kraju. W Polsce, mimo późniejszego wprowadzenia norm Unii Europejskiej, sztuczne tłuszcze trans nadal obecne są w wielu popularnych produktach chętnie wybieranych przez dzieci i dorosłych.
- W jakich produktach spożywczych najczęściej występują przemysłowe tłuszcze trans?
- Jakie konkretne skutki dla zdrowia niesie ze sobą długotrwałe spożywanie izomerów trans?
- W jaki sposób Dania ograniczyła udział tłuszczów trans w żywności i jakie przyniosło to efekty?
Czym są tłuszcze trans i dlaczego znajdują się w żywności?
Przemysłowe tłuszcze trans powstają w procesie częściowego uwodornienia olejów roślinnych, co zmienia ich strukturę płynną w stałą. Zastosowanie tej technologii pozwala producentom żywności znacznie wydłużyć okres przydatności do spożycia oraz obniżyć koszty produkcji.
Gdzie występują tłuszcze trans? Głównym źródłem tych związków w codziennej diecie są wyroby cukiernicze i gotowe przekąski, w tym utwardzane margaryny, twarde tłuszcze piekarnicze oraz sklepowe ciastka. Mimo rosnącej świadomości konsumentów, produkty z częściowo utwardzonymi olejami nadal stanowią część asortymentu w sklepach spożywczych. Można znaleźć je również w twardych margarynach w kostkach, żywności instant oraz fast foodach.
Jak tłuszcze trans w żywności wpływają na organizm człowieka i układ krążenia?
Wpływ izomerów trans na zdrowie jest dobrze zbadany i jednoznacznie oceniony przez organizacje medyczne na całym świecie. Na czym więc polega szkodliwość tłuszczów trans? Związki te zwiększają stężenie cholesterolu LDL we krwi, jednocześnie obniżając poziom pożytecznej frakcji HDL.
Długotrwałe spożywanie produktów bogatych w przemysłowe tłuszcze utwardzone prowadzi do rozwoju miażdżycy oraz chorób serca, co w konsekwencji podnosi ryzyko wystąpienia zawału serca lub udaru mózgu. Lekarze zwracają również uwagę na ich wpływ na zwiększenie ryzyka rozwoju cukrzycy typu drugiego oraz zaburzeń metabolicznych.
Dania zakazała tłuszczów trans. Co się zmieniło?
Dania jako pierwszy kraj na świecie zdecydowała się na radykalne ograniczenie stosowania przemysłowych tłuszczów trans w żywności już w 2003 roku. Wprowadzono wówczas prawo zabraniające sprzedaży produktów, w których zawartość izomerów trans przekraczała dwa gramy na sto gramów ogólnej ilości tłuszczu.
Działania te przyniosły wymierne korzyści zdrowotne dla populacji, przyczyniając się do spadku umieralności na choroby układu krążenia w kolejnych latach. Śladem Danii poszła Unia Europejska, wprowadzając w 2021 roku analogiczne limity prawne we wszystkich krajach członkowskich, w tym w Polsce.
Jak rozpoznać, że produkt ma tłuszcze trans?
Mimo obowiązujących norm prawnych warto zachować czujność podczas wybierania produktów spożywczych, zwłaszcza tych przeznaczonych dla najmłodszych. Kluczem do uniknięcia niepożądanych składników jest dokładne czytanie etykiet znajdujących się na opakowaniach. Należy zwracać uwagę na obecność sformułowań takich jak częściowo uwodornione oleje roślinne, które jednoznacznie wskazują na obecność izomerów trans w składzie. Wybieranie żywności niskoprzetworzonej pozostaje najskuteczniejszym sposobem na ochronę zdrowia własnego i rodziny.
