żurek
canva/repinanatoly

Żurek z ziemniakami - najlepszy, tradycyjny przepis

Żurek to jedna z najpopularniejszych polskich zup. Często mylona z białym barszczem i zalewajką, ale zawsze przygotowywana na zakwasie. Sprawdź nasz przepis na klasyczny żur na domowym zakwasie z mąki żytniej!

Żurek z ziemniakami – zupa z tradycjami


Jego nazwa pochodzi od nieistniejącego już niemieckiego słowa sūr, które oznaczało „kwaśny, skisły”. Żur jest dobrze znany nie tylko w kuchni polskiej, lecz także czeskiej, białoruskiej i słowackiej. To zupa, która jest przygotowywana na bazie zakwasu z mąki żytniej na wywarze mięsno-warzywnym z dodatkiem czosnku. Dawniej był bardzo popularny na Śląsku, stąd czasami mówimy o nim „żurek śląski”. Dzisiaj bez żuru nie wyobrażamy sobie świąt Wielkanocnych. Wielkanocny żur niegdyś był spożywany przez cały Wielki Post i traktowany jako zupa postna – oczywiście bez mięsnych dodatków. Inna wersja głosi, że spożywanie żuru z mięsem w Wielkanoc miało być nagrodą dla tych, co wytrwali 40 dni w poście. Jak widać, żur jest głęboko zakorzeniony w naszej kulturze. Co ważne, nie spożywamy go tylko od święta.

Czym się różni żurek od zalewajki i białego barszczu?

W Polsce nazewnictwo i składniki żuru nie są zupełnie jasne. W wielu regionach polski nazwa „żur” bywa używana zamiennie z „białym barszczem” czy też „zalewajką”. Warto wiedzieć, czym tak naprawdę różnią się te trzy zupy. Podstawowym składnikiem żuru jest oczywiście zakwas, koniecznie z mąki żytniej. Z kolei do przygotowania „białego barszczu” używa się zakwasu z mąki pszennej. Nie jest to jednak takie oczywiste. Dla wielu „biały barszczyk” gotuje się bez zakwasu, tylko na rosole z dodatkiem mleka, mąki i octu. Jeśli chodzi o zalewajkę, jest to zupa, którą również przygotowuje się na zakwasie z mąki żytniej. Tym, co odróżnia ją jednak od żuru, jest obecność większej ilości ziemniaków. I to właśnie podgotowane ziemniaki na wywarze mięsnym dosłownie „zalewa się” zakwasem, stąd nazwa: zalewajka. Niezależnie jednak od nazewnictwa, jedno jest pewne: nie ma żuru bez zakwasu. A dobry zakwas na żur to absolutna podstawa!

Jak zrobić domowy zakwas na żurek?


Nietrudno nabyć gotowy zakwas na żurek. Są one powszechnie dostępne w marketach i mniejszych sklepach spożywczych. Ich skład pozostawia jednak wiele do życzenia. Po pierwsze, do gotowych zakwasów na żur często dodaje się mięso wątpliwej jakości. Po drugie, zawarte w nich konserwanty, modyfikowane skrobie, olej palmowy, cukier i wzmacniacze smaku zdecydowanie nie wpływają dobrze na nasz organizm. Po trzecie: po co kupować gotowy zakwas, skoro przygotowanie domowego zakwasu na żur jest takie proste? Aby zrobić zdrowy zakwas na żur potrzebujesz pół litra przegotowanej wody, ok. 60 g mąki żytniej (6-7 łyżek), 4 duże ząbki czosnku, 4 liście laurowe, łyżkę ziarenek ziela angielskiego i parę ziarenek pieprzu. Do dużego słoika wlej przegotowaną wodę i dodaj pozostałe składniki (ząbki czosnku obierz z łupinki). Całość zamieszaj i przykryj gazą lub lnianą ściereczką. Odstaw na 5 dni w ciepłe miejsce, ale codziennie mieszaj zakwas drewnianą łyżką. Taki domowy zakwas możesz trzymać w lodówce nawet do 2 tygodni. Jest pyszny i zupełnie zdrowy.

Przepis na żurek z ziemniakami i kiełbasą


Składniki:

  • 500 ml zakwasu na żurek
  • 50 dag boczku wędzonego
  • 4 kiełbasy (białe lub śląskie)
  • 4 duże ziemniaki
  • 1 cebula
  • 4 ząbki czosnku
  • 3 liście laurowe
  • 3 ziarenka ziela angielskiego
  • łyżka majeranku
  • pieprz, sól do smaku


Przygotowanie:


Do garnka włóż wędzony boczek, 3 liście laurowe, 3 ziarenka ziela angielskiego o zalej ok. 1 l wody. Zagotuj wywar.
Obierz ziemniaki i pokrój je w kosteczkę. Dodaj do wywaru i gotuj do miękkości.
Gdy ziemniaki się zagotują, dolej do nich zakwas. Dodaj obrany i pokrojony czosnek, łyżkę majeranku, pieprz i sól do smaku. Gotuj pod przykryciem przez ok. pół godziny.
Obierz cebulę i pokrój ją w kosteczkę. Kiełbasę pokrój w plasterki. Podsmaż na rozgrzanej patelni. Możesz dolać trochę tłuszczu, jeśli nie wytopi się go wystarczająco dużo z kiełbasy.
Przesmażoną cebulę z kiełbasą możesz dodać bezpośrednio do żurku, lub na talerz.
Żurek podawaj z jajkiem na twardo i świeżym pieczywem.

Następny artykuł